(tijdelijke) stop

Vanwege omstandigheden moet ik momenteel mijn prioriteiten elders leggen. Daarom zal ik de komende tijd geen artikelen plaatsen.

De overheid kost geld

Is weer zo’n uitspraak waarvan je denkt dat je die niet over het hoofd kan zien. Wie kan nu ontkennen dat er voor overheidsdiensten belasting betaald wordt. En toch worden de kosten van overheidsdiensten vaak over het hoofd gezien. Of er wordt zelfs gedacht dat het goedkoper is als de overheid het regelt. Of nog dramatischer, er wordt gesteld dat het onbetaalbaar is als de overheid dit niet betaald. Maar er is altijd iemand die de rekening betaald.

Vakantie

Het is vakantie voor mij. Op 7 maart verschijnt het volgende artikel weer.

Reputatie en betrouwbaarheid

De markt bestaat uit een netwerk van personen en bedrijven die een gemeenschappelijk belang hebben. Ze willen allemaal een stabiele en betrouwbare omgeving zodat er spullen kunnen worden verkocht aan de consument. Als er niet meer geleverd wordt aan de consument lijden alle schakels in het proces daaronder. Het beeld van de eenzame consument tegen het machtige bedrijf is daarom overtrokken. De consument staat er meestal niet alleen voor. Dit netwerk van bedrijven en personen is enerzijds een broedplaats voor innovaties en anderzijds hebben bijna alle partijen belang bij betrouwbaarheid en continuïteit.

Oorlog is niet goed voor de economie

Een variant op de ingegooide ruit is het voeren van oorlog (zie artikel vorige week maandag). Het zijn nu geen kwajongens meer die schade toebrengen aan anderen, maar soldaten. En ook hier is er het hardnekkige misverstand dat oorlog goed is voor de economie. Dat het goed is voor de werkgelegenheid of technologische ontwikkeling en zo een stimulans vormt voor de economie. Zelf ben ik tegen oorlog, maar dat speelt in dit artikel geen rol. Ik zal alleen kijken naar de economische gevolgen.

netwerken, samenwerken en concurreren

Bij economische groei door de werking van markten wordt meestal gedacht aan de zuiverende werking door faillissementen en aan ondernemers die nieuwe ideeën op de markt brengen. Daarbij hoort het beeld van “creative destruction” zoals beschreven door Joseph Schumpeter. Steeds weer worden er nieuwe bedrijven opgestart en steeds weer verdwijnen er bedrijven. Zo worden de efficiëntere bedrijven beloond en degene die het niet bij kunnen benen verdwijnen. De kracht van dit mechanisme kun je naar mijn mening pas waarderen als je ziet dat dit proces zich afspeelt in een context van bedrijven die samenwerken en concurreren. Een context waarin vele samenwerkende bedrijven door dit zelfde proces heengaan en elkaar versterken. Iedereen leert en innoveert en dat versterkt het proces van “creative destruction” waarbij de kwaliteit en betrouwbaarheid snel toeneemt.

De gebroken ruit

Hazlitt heeft een heel boek volgeschreven over secundaire effecten (Economics in one lesson). Effecten die niet gelijk opvallen, maar vaak belangrijker blijken te zijn dan de onmiddelijke effecten.  Hij beschrijft steeds een bepaald principe aan de hand van pakkende praktijkvoorbeelden en messcherpe logica. Henri Hazlitt stelde dat de enige les is die de econoom hoeft te leren is verder kijken dan alleen de eerste effecten. Het lijkt zo logisch dat we dat doen. En als we zelf niet verder kijken dan onze neus lang is dan verwachten we toch dat anderen zoals politici dat wel doen. Helaas moet zelfs de meest intelligente politicus een verhaal houden dat aanspreekt en dan is het al snel verleidelijk om te kijken naar alleen de primaire effecten van een maatregel. Doorzoeken naar de secundaire effecten betekent inspanning en moeite. Dat leent zich niet goed voor een leuke toespraak of een vlot krantenartikel.

Haviken en duiven (deel 2)

Vorige week beschreef ik het spel tussen de duiven, de haviken en de egeltjes. Als je in een dergelijk spel verwikkeld bent dan is het een groot voordeel als je signalen af kan geven over de strategie die je volgt. Voor de egel zou het heel goed zijn als mensen aan de ene kant weten dat hij een betrouwbare partner is, maar dat hij ook het kaas niet van zijn brood laat eten. De havik echter heeft er voordeel van als niet duidelijk is dat hij een havik is, want anders wil niemand met hem samenwerken. Iedereen die met hem samenwerkt moet de strijd aangaan of zich onderwerpen en daar heeft niemand zin in. De duif daarentegen zal zich voor willen doen als egel in de hoop dat anderen hem niet aanvallen, maar ervoor kiezen om met hem samen te werken.

Minder artikelen

Ik moet prioriteiten stellen en daarom zal ik wat minder berichten publiceren. Het artikel van de woensdag zal daarom komen te vervallen. De vaste data worden nu dus de maandag en de vrijdag.

Kunnen we zonder de Europese Unie?

De EU wordt geroemd vanwege de vrijhandel en de Euro. Allemaal dingen die erg liberaal klinken. Maar ook links kan er zijn ei kwijt met regels voor het milieu en de confessionele steunen graag de landbouwers. Het is voor ieder wat wils in de EU, maar hebben we die unie eigenlijk wel nodig. Wat mij betreft kunnen we zonder.

Haviken en duiven

Individuen kunnen kiezen voor vrijwillige of geforceerde interactie. Nu zul je geneigd zijn om te denken dat de gemene types het makkelijk zullen winnen van de braverikken. Maar zo simpel ligt het niet. Braverikken kunnen makkelijk met elkaar samenleven, maar degenen die misbruik maken van anderen kunnen niet zonder de braverikken om misbruik van te maken. Dus een maatschappij van mensen die alleen maar misbruikt maakt van elkaar is voor iedereen onleefbaar. Bekijken we vrijwillige en geforceerde interactie in een samenleving dan is het daarom voor te stellen dat er een evenwicht ontstaat tussen deze twee groepen. De vraag is natuurlijk of een dergelijk evenwicht mogelijk is en hoe dat er dan uit zal zien. Is het mogelijk dat er een groep van uitbuiters is in een land en een groep van volgers zonder dat dit systeem destabiliseert.

De markt als gelijkmaker

Het wordt gezien als een nadeel van marktwerking dat dit zou leiden tot meer ongelijkheid. Maar volgens mij zorgt de markt juist voor meer gelijkheid. Het uitgangspunt is dat bedrijven winst willen maken. En winst maken doe je niet als je maar enkele klanten hebt zoals automaker Spyker. Echt winst maken doe je pas als je aan de massa verkoopt. Producenten willen het liefst aan zoveel mogelijk mensen hun product verkopen en nog liever aan iedereen. Dit streven zorgt ervoor dat uiteindelijk iedereen de beschikking krijgt over deze goederen. En zo zorgt de markt voor gelijkheid en niet voor ongelijkheid.

Vergunnen of verzekeren?

De brand bij chemie-Pack heeft heel wat discussie losgemaakt over hoe dergelijke problemen voorkomen moeten worden. En vooral de vraag wat de overheid zou moeten doen. Bij deze mijn visie op wat er zou gebeuren als de overheid niets zou doen en waarom dat betere resultaten geeft dan regelgeving en vergunningen.

Egoïstische genen

Door gebruik te maken van de eigenschappen van mensen kunnen patronen ontdekt worden in het handelen van mensen. Op deze manier kan men bijvoorbeeld de wet van de afnemende meeropbrengsten afleiden. Deze “wet” zegt dat mensen eerst die activiteiten ondernemen die hen het meeste opleveren. De activiteiten die later worden ondernomen hebben een lagere opbrengst dan de eerste activiteiten.  Als eerste weten we dat een mens gericht is op overleven. Een enkeling is wellicht niet gericht op overleven, maar die laten we hier buiten beschouwing. Om te overleven zal een mens zijn omgeving waarnemen en doelgericht handelen om zijn eigenbelang na te streven. Mensen zullen daartoe produceren en een partner zoeken en daar waar mogelijk een momentje zoeken om nog even wat te genieten. Er zullen uiteraard enkele uitzonderingen zijn, maar deze zijn van minder belang voor de uiteindelijke uitkomsten. Een individu zal nu keuzes maken en degenen die dit op de handigste manier doen zullen de grootste kans hebben om te overleven.

Corporatisme op het spoor

Er is onenigheid over wel of niet openbaar aanbesteden op het spoor. Op links hoor ik alweer gemor over de doorgeslagen marktwerking. Het is daarom goed te beseffen dat dit niets te maken heeft met marktwerking. Zowel socialist als kapitalist zullen tegen deze aanbestedingen zijn. Er wordt “marktje” gespeeld door de overheden, maar het heeft niets met de vrije markt te maken.